Karin van Dam
(1959) makes drawings. Not on paper but in the air and by means of oval
shapes, sticks, velvet and gauze, which are tied together with rope and
wire. Some of the drawings look like ancient citadels, others bring landscapes
to mind, of which the tops, balanced delicately, meander over the ceiling.
In the studio
of Karin van Dam (1959) small, black cardboard constructions are hanging
from the ceiling. Like cities without a hinterland, suspended from the
ceiling with strings, floating in the empty space. These 'mini cities'
are shielded by an overarching, ovalshaped roof or surrounded by an impregnable
wall; squeezed in between a mixture of wool, gauze, foam or other materials
which can be found. Sometimes a rope ladder is dangling from a city. Fantasy
cities with a story and history of their own, so it seems, even if we
never learn anything of this with certainty, because often we hardly can
see more than an empty cover, an exterior.
A city with an exterior, a fortress behind walls; it is a familiar image
and yet in reality it's the exception rather than the rule. We have to
travel for it to medieval cities in Toscane or to older ones still in
the north of India.
Nevertheless the outskirts of most of today's cities are characterized
by a chaotic maze of industrial grounds, construction sites and suburbs
with streets abruptly ending in nothingness. The ever-changing contours
are known only to the architects bent over their drawing boards. And in
reality, in many cases it is practically impossible to get a good impression
of the city limits, since it is rather difficult to tour around a big
city. In fact, the modern city has no exterior, but merely an interior,
which again and again is enveloped by a new layer.
Karin van Dam
feels enchanted by old towns with their towers and ramparts, but her method
of working rather corresponds to the development of today's cities. This
is definitely so for the temporary installations she has built in various
exhibition spaces. Just as the modern city these works grow from within,
deeper and deeper into the empty space and they can achieve dimensions
of many square meters. Outsiders may see a form of sculpture or architecture
in her works, but Karin van Dam considers them to be endeavors at discussing
the medium of drawing. Shortly after finishing the academy of art the
first steps towards this method of working were made. In collage works
she set out to isolate forms from their background. Later the background
would disappear altogether. Just like the frames. In her own words this
process is described as 'the art of drawing decomposed'.
Van Dam's art
slightly resembles drawing in the air. Where the classical drawing starts
out with a pencil stroke on the untouched, white paper, she cuts a shape
out of the paper and throws out the rest of the surface, the background.
The next process in the studio will be the coating of this shape with
black and brownish black pastels, which gives the paper the appearance
of a chalky skin. In the mean time an elaborate array predominantly of
oval shapes has been created. The reasen for this preference for oval
forms cannot be pinpointed by her.
Some way or other she got to be close to them and now they have become
part of the set of items which accompany her to the exhibition space.
Just like the sticks, velvet, pur foam (isolation and construction foam),
foam rubber, wire netting and fishnets.
The conquest
of the space begins with the raw materials from the studio and it continues
to progress in a way similar to mountaineering. Not just from top to bottom,
but front to back as well. Hooks are attached to the ceiling and a wooden
framework stretches across the floor. There is no question of a predetermined
concept. While feeling her way lines are drawn, the anchor points are
put up and the ovals and the other elements are bound together by ropes,
wire and poles. The choice of tying certain segments together is made
on the spur of the moment. Chance frequently will be decisive.
Karin van Dam compares the making of links with the volatility and directness
of drawing. To her this process, which can take weeks, forms the essence
of work to her. What will be on exhibit eventually, is merely of relative
value and as such will exist for the duration of the exhibition only.
It is a transitory exposure of a process which again will undergo a new
phase at a new location. The artist and her drawings are on a never-ending
journey.
At first sight
the installation (some 4,5 meters high, 3 meters wide and 5 meters deep),
which will be set up in the Künstlerhaus in Dortmund next month,
does not resemble a drawing. It rather looks like an immense landscape
where the tops grow all over you.
As its black color looks rather dull, almost feltlike, it has the appearance
of dust and there is a great temptation to touch it. Color (black, black-grey-brownish
black) is shown here in its most physical way: like dust, the pure material,
like pencil lead. The junctions which keep the installation in its place
are just as frail as pencil lines are. The whole construction hangs by
the lines of rope and wire.
But it also turns out to be a drawing of unknown dimensions. It is as
if the drawing could be growing, pulsating. In front the installation
bears a resemblance to a glacier sliding over the floor and the ceiling
and sweeping all sorts of objects along. The same objects look quite different
diagonally from above. They could be the pillows and covers of an immense
bed bulging to all sides. Each different angle brings out new associations.
Therefore it is impossible to assess the work at a glance, as the spectator
constantly will peel off a layer, which will uncover yet another layer.
If an installation
such as the one in Dortmund is compared to the small 'towns' in the studio,
a remarkable contradiction appears to unfold. It is a confrontation between
two different world views. The small towns could representing the 'old
world' with its secure set of values and an enemy lying wait from the
outside. As such, old cities would be fenced in. Most frequently before
expanding a new town wall would be put up.
The modern city does not have a town wall. There won't be one government
official who would think of surrounding his municipality by a wall or
rampart. It would be on par with sentencing the city to the death penalty.
Expansion is the sole means of survival for the modern city and the enemy
does not live outside of but within its borders.
The installations might be representative of today's life, wich is just
as dynamic as it is fragmented, and the 'small towns'
of days long gone. This may not be so, as life might have undergone less
of a change than commonly is believed. Even the life in the 'small towns',
which have been sealed off hermetically from the outside world, seems
casual and fragmentary.
|
Karin van Dam
(1959) tekent. Niet op papier maar in de ruimte en met behulp van ovalen,
stokken, fluweel en gaas, die met touw en ijzerdraad aan elkaar worden
verbonden. Sommige tekeningen lijken op oude vestingsteden, andere doen
denken aan landschappen, waarvan de toppen zich in wankel evenwicht over
het plafond voortslingeren.
In het atelier
van Karin van Dam hangen kleine zwarte, kartonnen bouwsels. Een soort
steden zonder achterland, met draden verbonden aan het plafond, zwevend
in het luchtledige. De 'stadjes' worden beschermd door een overkoepelend,
ovaalvormig dak of omgord door een onneembare muur waartussen wol, gaas,
schuim, of andere materialen ingeklemd liggen. Uit een enkel stadje bungelt
een touwladder. Fantasiesteden met een eigen verhaal en geschiedenis,
zo lijkt het, zelfs al komen wij hierover niets met zekerheid te weten
omdat wij vaak nauwelijks meer kunnen zien dan een omhulsel, een buitenkant,
een veste binnen muren; het is een vertrouwd beeld en toch in de werkelijkheid
eerder uitzondering dan regel. Wij moeten er voor afreizen naar middeleeuwse
stadjes in Toscane of nog oudere in het noorden van India.
De rand van de meeste hedendaagse steden kenmerkt zich echter door een
chaos van bedrijfsterreinen, bouwputten en nieuwbouwwijken waarvan de
straten abrupt in het niets eindigen. De permanent in verandering zijnde
contouren zijn enkel nog bekend aan planologen boven hun tekentafels.
En in vele gevallen is het in de praktijk bijna onmogelijk om rond een
plaats van enige omvang te trekken in de hoop zich een indruk te kunnen
verwerven van haar grenzen. In feite heeft de moderne stad geen buitenkant,
maar enkel een binnenkant waar omheen steeds weer een nieuwe schil wordt
opgetrokken.
Karin van Dam
wordt bekoord door oude stadjes, met hun torens en wallen, maar haar methode
van werken komt veeleer overeen met de ontwikkeling die de steden van
vandaag doormaken. Zeker als het gaat om de tijdelijke installaties die
zij in diverse tentoonstellingruimtes opbouwt. Net als bij een moderne
stad groeien deze werken van binnenuit, steeds dieper de ruimte in en
kunnen een omvang van vele meters bereiken. Buitenstaanders zien er een
vorm van beeldhouwkunst of architectuur in, voor Karin van Dam zelf zijn
het pogingen om het medium tekenen ter discussie te stellen.
De eerste aanzetten daartoe ontstonden kort na de voltooiing van de kunstacademie.
In collages werden de vormen van de ondergrond losgemaakt. Later verdween
de ondergrond in zijn geheel. Net als de lijst. 'Ontbonden tekenkunst'
is de omschrijving die zij er voor gebruikt.
Het heeft iets
weg van luchttekenen wat Van Dam praktizeert. Waar de klassieke tekening
begint met een lijn op maagdelijk wit papier, daar knipt zij een vorm
uit het papier en gooit de rest, het achtervlak, de ondergrond weg.
De vorm wordt vervolgens in het atelier ingewreven met zwart en bruin-zwart
pastelkrijt, waardoor er een stoffige huid over het papier lijkt te ontstaan.
Inmiddels is er een uitgebreid archief van overwegend ovalen vormen aangelegd.
De voorliefde voor ovalen kan zij niet precies verklaren. Zij is er op
de een of andere manier mee vertrouwd geraakt en nu behoren zij tot het
vaste gezelschap waarmee de reis naar de expositieruimte wordt aanvaard.
Samen met stokken, fluweel, purschuim en schuimrubber, kippegaas en visnetten.
Met de bouwstenen uit het atelier begint de verovering van de ruimte die
zich voltrekt als een bergbeklimming. Niet alleen van onder naar boven,
maar ook van achter naar voren. Met haken aan het plafond en een houten
geraamte op de grond.
Een vaststaand
concept ontbreekt. Tastend op het gevoel worden de lijnen getrokken en
bevestigingspunten geslagen, de ovalen en andere onderdelen door touwen,
ijzerdraad en palen aan elkaar verankerd. De beslissing om segmenten met
elkaar te verbinden wordt bepaald door het moment. Toeval geeft vaak de
doorslag.
Karin van Dam vergelijkt het maken van de verbindingen met de vluchtigheid
en directheid van een tekening. Dit proces, dat soms weken in beslag kan
nemen, vormt voor haarzelf de essentie van het werk. Wat uiteindelijk
geëxposeerd wordt, heeft slechts een relatieve waarde en blijft dan ook
niet langer bestaan dan de duur van de tentoonstelling. Het is een tijdelijke
momentopname van een proces, dat op een nieuwe locatie een volgende fase
ingaat. Kunstenaar en tekeningen zijn voortdurend op tournee.
De installatie
(ca. 4,5 meter hoog, 3 meter breed, en 5 meter diep) die dit najaar gedurende
een maand in het Kunstlerhaus in Dortmund stond opgesteld, oogt op het
eerste gezicht niet als een tekening. Eerder als een immens landschap
waarvan de toppen over je heen groeien. Een nadrukkelijke waarschuwing
van de organisatie geeft echter een indicatie van het gebruik van tekenkundige
materialen:
"Liebe Austellungsbesucher, Bitte geben Sie Obacht auf ihre kleidung.
Die Arbeit ist mit Kohlestaub eingerieben, der nicht fixiert wurde."
De waarschuwing is op haar plaats.
Omdat het zwart
er zo dof, bijna viltachtig uitziet, lijkt het net stof en is de verleiding
groot om het aan te raken. Kleur(zwart, zwart-grijs-bruinzwart) wordt
hier op haar meest fysieke wijze getoond: als stof, als puur materiaal,
als het lood van het potlood. Broos als lijnen van het potlood zijn ook
de verbindingen die de installatie overeind houden.
Het hele bouwwerk hangt aan luttele lijntjes van touw en ijzerdraad. Maar
het blijkt tevens een tekening met ongekende dimensies. De tekening schijnt
te kunnen groeien, te pulseren. Van voren heeft de installatie zelfs iets
weg van een gletsjer die over de vloer en het plafond zijn weg baant onder
medeneming van allerhande voorwerpen.
Dezelfde voorwerpen zien er schuin van boven heel anders uit. Zij worden
als kussens en dekens van een immens, naar alle kanten uitstulpend bed.
Ieder ander standpunt biedt weer nieuwe associaties. Het werk is dan ook
onmogelijk in één blik te vangen omdat het oog steeds stuit
op een laag waarachter een andere schuil gaat.
Wanneer een
installatie als die in Dortmund vergeleken wordt met de 'stadjes' in het
atelier, lijkt zich een opmerkelijke oppositie te ontvouwen. Twee verschillende
wereldbeelden worden met elkaar geconfronteerd. De stadjes zouden de 'oude
wereld' kunnen vertegenwoordigen, met haar vaststaande waarden en een
vijand die buiten op de loer lag. De oude steden werden immers binnen
een omheining opgetrokken. In vele gevallen werd eerst een nieuwe muur
aangelegd voor er met de uitbreiding werd begonnen.
De moderne stad heeft geen muur. Geen bestuurder zal het nog in zijn hoofd
halen om een wal of muur rond zijn gemeente aan te leggen. Dat zou gelijk
staan met het tekenen van het doodvonnis van de stad. De moderne stad
overleeft enkel bij expansie en de vijand bevindt zich niet buiten, eerder
binnen haar grenzen.
Misschien staan de installaties voor het hedendaagse, even dynamische
als gefragmenteerde leven en de 'stadjes' voor lang vervlogen tijden.
Misschien ook niet en heeft het leven minder veranderingen ondergaan dan
vaak wordt aangenomen. Zelfs het leven in de hermetisch van de buitenwereld
afgesloten 'stadjes' verschijnt terloops, in fragmenten. Stukje voor stukje
valt het door een opening, een venster, een poort naar buiten.
|